I. CUNG - CẦU
1. Cung
Ghi nhận từ AgroMonitor, tổng lượng gạo xuất khẩu từ vụ Đông Xuân của Việt Nam tính đến tháng 5/2026 đạt 3,385 triệu tấn. Mặc dù nhu cầu thị trường có nhiều biến động, khối lượng xuất khẩu vẫn duy trì tương đối ổn định so với cùng kỳ năm 2025.
Tính đến tháng 5/2026, theo thông tin từ Bộ Công thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khối lượng xuất khẩu gạo Việt Nam đạt 1,1 triệu tấn, trị giá 512 triệu USD. Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gạo đạt 4,5 triệu tấn, tăng 6,6% về lượng, trị giá 2,1 tỷ USD, giảm 3,6% so với cùng kỳ.
Bên cạnh đó, sản lượng vụ Hè Thu tại Việt Nam được dự đoán đạt 2,96 triệu tấn (chỉ giảm nhẹ 1,2% so với cùng kỳ năm ngoái), với 1,382 triệu ha gieo trồng. Kế hoạch gieo trồng được cân nhắc chậm lại trong bối cảnh chi phí sản xuất và vận chuyển ngày càng tăng cao.
2. Cầu
Sau giai đoạn hạn chế nhập khẩu gạo thơm từ Việt Nam, Philippines đã quay trở lại thị trường từ đầu năm 2026. Nhu cầu nhập khẩu được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, với tổng lượng gạo nhập khẩu của nước này có thể đạt 5,5 triệu tấn trong năm 2026.
Tính đến tháng 6/2026, xuất khẩu gạo sang Philippines đạt trên 2,1 triệu tấn, cao hơn mức 1,894 triệu tấn ghi nhận trong cùng kỳ năm 2025, cho thấy nhu cầu nhập khẩu từ thị trường này vẫn duy trì ở mức tích cực. Ngoài Philippines, Trung Quốc tiếp tục là thị trường được kỳ vọng sẽ đóng góp tích cực vào nhu cầu nhập khẩu gạo toàn cầu. Dự báo trong năm 2026, sản lượng nhập khẩu của nước này sẽ duy trì ở mức khoảng 3,2 triệu tấn.
Trong khi đó, những bất ổn kéo dài tại Trung Đông đang thúc đẩy sự dịch chuyển trong hoạt động thương mại khu vực. Iraq nổi lên như một thị trường thay thế quan trọng với tốc độ tăng trưởng nhập khẩu ấn tượng, khối lượng nhập dự kiến đạt khoảng 2,15 triệu tấn trong năm 2026.
II. YẾU TỐ RỦI RO
1. Rủi ro khí hậu toàn cầu: El Niño quay trở lại trong năm 2026
Các tổ chức khí tượng quốc tế dự báo hiện tượng El Niño có khả năng quay trở lại từ tháng 6/2026 với xác suất trên 90% và có thể kéo dài đến đầu năm 2027. Nhiều chuyên gia cảnh báo đây có thể là một đợt “Siêu El Niño”, với cường độ thuộc nhóm mạnh nhất trong khoảng 150 năm trở lại đây hoặc tương đương giai đoạn 2015–2016.
Nhiệt độ vùng biển Thái Bình Dương dọc xích đạo tăng cao bất thường báo hiệu El Nino hình thành
El Niño được dự báo sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến Nam Á, Đông Nam Á và Australia, với các hiện tượng nắng nóng cực đoan, hạn hán kéo dài và nguy cơ cháy rừng gia tăng, đặc biệt tại Indonesia và Malaysia.
Tác động của hiện tượng này được cho là sẽ lan rộng sang nhiều lĩnh vực kinh tế, nhất là ngành lương thực, thủy sản và năng lượng. Rủi ro thiếu hụt nguồn nước có thể ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, trong khi ngành thủy sản và năng lượng phải đối mặt với áp lực từ nhiệt độ biển gia tăng và sản lượng thủy điện suy giảm.
2. Tác động đến nguồn cung gạo toàn cầu
Dự đoán sản lượng lúa gạo tại Châu Á sẽ chịu nhiều ảnh hưởng từ El Nino
Đối với ngành lúa gạo, El Niño đang làm gia tăng những lo ngại về nguồn cung toàn cầu khi nhiều vùng sản xuất trọng điểm đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nước tưới. Tại Philippines, sản lượng lúa có thể giảm tới 50% nếu điều kiện thời tiết bất lợi kéo dài, trong khi tại Malaysia, mực nước tại nhiều hồ chứa đã xuống dưới 10%, ảnh hưởng đến tiến độ gieo trồng.
Trong bối cảnh chi phí đầu vào vẫn duy trì ở mức cao, những rủi ro về nguồn cung được dự báo sẽ tiếp tục tạo áp lực lên giá lương thực và làm gia tăng lo ngại về lạm phát thực phẩm trên phạm vi toàn cầu.
III. TRIỂN VỌNG THỊ TRƯỜNG
Nguồn cung gạo từ vụ Đông Xuân của Việt Nam hiện vẫn ở mức hạn chế, đặc biệt đối với các chủng loại gạo trắng như OM5451, OM18 và ĐT8. Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu nhập khẩu gia tăng mạnh từ Philippines kể từ đầu năm 2026, cùng với việc nguồn lúa nhập khẩu từ Campuchia về chậm hơn so với kế hoạch.
Tuy nhiên, với triển vọng sản lượng ổn định từ vụ Hè Thu sắp thu hoạch, Việt Nam được kỳ vọng vẫn sẽ duy trì nguồn cung lúa gạo dồi dào trong những tháng cuối năm. Bên cạnh đó, theo các dự báo khí tượng hiện nay, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia ít chịu tác động tiêu cực hơn từ hiện tượng El Niño so với nhiều nước trong khu vực. Điều này sẽ góp phần đảm bảo nguồn cung trong nước và duy trì khả năng đáp ứng nhu cầu xuất khẩu.
Philippines tiếp tục là yếu tố then chốt hỗ trợ mặt bằng giá gạo trong năm 2026. Thị trường được kỳ vọng sẽ sôi động trở lại trước khi vụ Hè Thu bước vào thu hoạch từ tháng 8, qua đó tạo thêm động lực cho đà tăng giá trong thời gian tới.
