Giống lúa Japonica được trồng tại Việt Nam ban đầu có nguồn gốc từ Úc. Tại Úc, khu vực canh tác Japonica chủ yếu tập trung ở bang New South Wales – nơi có đặc điểm đất đai với độ mặn tương đối cao.
Điều kiện thổ nhưỡng tại các tỉnh Kiên Giang và An Giang có nhiều điểm tương đồng với khu vực này, vì vậy hai địa phương trên hiện là vùng sản xuất Japonica lớn nhất tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, độ mặn của đất thường đạt mức cao nhất vào khoảng tháng Sáu đến tháng Bảy, góp phần giúp vụ Hè Thu Japonica cho chất lượng gạo tốt nhất. So với vụ Đông Xuân, gạo vụ Hè Thu có vẻ ngoài sáng bóng hơn và hạt gạo to, đều hơn.
Loại Japonica:
Nhìn chung, nhu cầu đối với gạo Japonica của Việt Nam duy trì ở mức ổn định và luôn ở mức cao.
Cụ thể, cơ cấu thị trường xuất khẩu gạo Japonica của Việt Nam ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt giữa năm 2024 và 11 tháng đầu năm 2025. Trong năm 2024, các thị trường xuất khẩu chủ yếu bao gồm Quần đảo Solomon, Papua New Guinea và Campuchia.
Sang năm 2025, Philippines vươn lên trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất, phản ánh nhu cầu gia tăng từ các quốc gia nhập khẩu quy mô lớn. Đồng thời, sự xuất hiện của các thị trường mới như Guinea-Bissau và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho thấy xu hướng đa dạng hóa thị trường ngày càng rõ nét.
Tổng thể, những chuyển biến này cho thấy nhu cầu đang mở rộng và tiềm năng phát triển của thị trường gạo Japonica Việt Nam trong thời gian tới là rất khả quan.
Giá Japonica có xu hướng giảm vào đầu vụ thu hoạch và giảm mạnh nhất trong thời kỳ cao điểm thu hoạch, đặc biệt là vào tháng Tư đối với vụ Đông - Xuân và tháng Chín đối với vụ Hè - Thu.
Sau đó, giá thường phục hồi. Giá thường tăng mạnh từ tháng Mười đến tháng Mười Hai và duy trì ở mức cao cho đến tháng Hai năm sau, trước khi giảm trở lại khi vụ mùa mới có sẵn vào khoảng tháng Tư.
Bảng dưới đây minh họa giá Japonica SA từ năm 2022 đến năm 2024 với:
- Vào năm 2023, giá thấp nhất là 580 đô la vào tháng 9 và tháng 10 và giá cao nhất là 680 đô la vào tháng 11 và tháng 12.
- Vào năm 2024, giá thấp nhất là 650 đô la vào tháng 9 và giá cao nhất là 760 đô la vào tháng 12.
- Nguyên nhân khiến giá cao nhất trong tháng 12 là do hết hàng tồn kho và nhu cầu cao và mạnh mẽ đối với cả xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.
- Giá dao động từ $ 650 đến $ 760 vào năm 2024
Đối thủ cạnh tranh chính của gạo Japonica là gạo Hàm Châu, được trồng chủ yếu tại tỉnh Trà Vinh. Do đặc điểm hạt ngắn, ngoại hình của Hàm Châu khá tương đồng với Japonica, khiến hai dòng gạo này thường được so sánh trực tiếp trên thị trường.
Hiện nay, gạo Hàm Châu được chia thành hai loại chính:
- Hàm Châu thường: thuộc nhóm gạo trắng.
- Hàm Châu 105: thuộc nhóm gạo thơm, được xem là đối thủ cạnh tranh trực tiếp và đáng chú ý nhất của gạo Japonica Việt Nam.
Ngoài gạo Calrose (Hàm Châu), một số giống gạo hạt ngắn có nguồn gốc từ Đài Loan và Hàn Quốc cũng được đánh giá là đối thủ cạnh tranh của gạo Japonica. Tuy nhiên, các giống này hiện vẫn có sản lượng hạn chế và mức độ thâm nhập thị trường chưa cao.
3. TỔNG QUAN VỀ GLOBAL JAPONICA
Gạo Japonica có nguồn gốc từ Nhật Bản và là thực phẩm chủ đạo trong ẩm thực Nhật Bản, Hàn Quốc cũng như một số nền ẩm thực Đông Á. Đây là một trong hai nhóm gạo chính của châu Á, nổi bật với đặc điểm hạt ngắn, tròn, khi nấu cho cơm mềm và có độ dính cao.
Về nguồn cung, gạo Japonica trên thế giới chủ yếu tập trung tại khu vực Đông Á, trong đó Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc là những quốc gia sản xuất chính, với phần lớn sản lượng phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa.
Úc hiện là nguồn cung định hướng xuất khẩu quan trọng, trong khi Việt Nam và Hoa Kỳ đang nổi lên như những nguồn cung bổ trợ và có tiềm năng mở rộng trong thời gian tới.
Top 5 quốc gia cung cấp gạo Japonica (gạo hạt ngắn) trên toàn cầu
- Trung Quốc
- Nhật Bản
- Hàn Quốc
- Úc
- Mỹ (Calrose)
Top 3 thị trường thế giới có nhu cầu mạnh nhất:
- Úc
- Papua New Guinea
- Một số quốc gia Đông Nam Á: Singapore và Indonesia
- Châu Âu: Đức, Pháp Hà Lan
